Basis

Hoe nauwkeurig hoort een mechanisch horloge te zijn?

Ergens tussen een paar seconden en een halve minuut per dag, afhankelijk van het uurwerk. Een mechanisch horloge haalt nooit het niveau van quartz, en dat hoeft ook niet: waar het om gaat, is dat het consequent loopt.

Wat normaal is

Dit zijn de toleranties van de fabrikant, geen belofte voor elke afzonderlijke dag. De meeste horloges doen het beter dan hun specificatie als ze nieuw en afgesteld zijn, en schuiven tussen twee onderhoudsbeurten een beetje op.

Je horloge meten

1. Wind het volledig op en zet het dan precies gelijk met een referentie, zoals time.gov of de klok van je telefoon, bij voorkeur met de secondewijzer stil bij een uurwerk met secondestop.
2. Draag het 24 uur lang zoals je normaal doet.
3. Vergelijk het de volgende dag op hetzelfde tijdstip met dezelfde referentie. Het verschil is de gang per dag.
4. Herhaal dat een paar dagen. Het gemiddelde zegt meer dan één losse dag.

Timegrapher-apps die via de microfoon van je telefoon naar het tikken luisteren, geven binnen een minuut een ruwe meting, maar ze laten zich makkelijk misleiden. De test van 24 uur om de pols is de meting die telt. De nauwkeurigheidscalculator doet het rekenwerk en vergelijkt het resultaat met de specificatie.

Waarom het verschilt

• Positie. De zwaartekracht trekt anders aan de balans als het horloge met de wijzerplaat naar boven, naar beneden of op zijn kant ligt. Vaak loopt een horloge in de ene positie voor en in de andere achter.
• Opwindtoestand. Veel uurwerken lopen net iets anders naarmate de veer afloopt. De nauwkeurigheid is meestal het best in de eerste dag na een volledige opwindbeurt, een van de redenen om horloges bij te winden in plaats van ze leeg te laten lopen.
• Temperatuur en hoe actief je het horloge draagt.
• Magnetisme, als de verandering plotseling en groot is. Zie Is mijn horloge gemagnetiseerd?

Trucs die helpen

Gebruik de positie in je voordeel. Weet je eenmaal hoe je horloge zich gedraagt, dan kun je het ’s nachts laten rusten in de positie die de afwijking van overdag opheft. Loopt het voor terwijl je het draagt, leg het ’s nachts dan eens met de kroon naar beneden of de wijzerplaat naar beneden; loopt het achter, probeer dan de wijzerplaat naar boven. Een paar nachten testen vertelt je wat werkt.

Ligt de gang ver buiten de specificatie, of is die merkbaar veranderd, dan kan een horlogemaker het horloge afstellen, meestal snel en zonder volledige revisie. Haalt het ook zijn gangreserve niet meer, dan is het waarschijnlijk tijd voor een onderhoudsbeurt.