Problemen oplossen

Is mijn horloge gemagnetiseerd?

Loopt een mechanisch horloge dat altijd goed liep opeens minuten per dag voor, dan is magnetisme de meest waarschijnlijke oorzaak. Het komt vaak voor, het kan het horloge geen kwaad en het is in een paar seconden verholpen.

Wat er gebeurt

De spiraalveer, het haardunne veertje dat het ritme van een horloge bepaalt, is traditioneel van een staallegering gemaakt. In de buurt van een sterke magneet kunnen de windingen gemagnetiseerd raken en aan elkaar blijven plakken. De veer wordt in feite korter, de balans slingert sneller en het horloge loopt voor. Soms flink: een paar minuten per dag voorlopen is gebruikelijk.

De signalen

• Een plotselinge sprong in het voorlopen, van seconden per dag naar minuten per dag.
• Een grillige gang die verandert met de positie of van dag tot dag.
• Minder vaak: het horloge stopt en start weer, of loopt achter.

De kompastest

1. Leg een kompas op tafel, uit de buurt van telefoons, laptops en metaal. Een kompas-app op je telefoon werkt minder goed, omdat de telefoon zelf magnetisch is.
2. Doe het horloge af en beweeg het langzaam over en rond het kompas.
3. Zwaait de naald mee met het horloge, dan is een deel ervan gemagnetiseerd.

Een klein trillinkje door een stalen kast of band is normaal. Een naald die het horloge duidelijk volgt, verraadt het.

Zo los je het op

Elke horlogemaker kan een horloge in een paar seconden demagnetiseren, vaak gratis of voor een klein bedrag, zonder het te openen. Je kunt ook zelf een demagnetiseerder kopen, voor ongeveer de prijs van een band. Het zijn kleine blauwe of grijze kastjes: houd de knop ingedrukt, breng het horloge dichtbij, trek het langzaam weg tot een flinke afstand en laat dan los. Test opnieuw met het kompas en herhaal als het nodig is.

Na het demagnetiseren hoort het horloge meteen weer zijn oude gang te lopen. Doet het dat niet, dan moet er echt naar gekeken worden; zie wanneer een horloge onderhoud nodig heeft.

Waar de magneten zitten

Het moderne leven zit er vol mee. De gebruikelijke boosdoeners:

• Luidsprekers van telefoons en MagSafe-laders, -hoesjes en -portemonnees.
• Laptopdeksels, tablethoezen en hun toetsenbordhoezen.
• Magneetsluitingen van handtassen, en sommige sieradendozen.
• Speakers, koptelefoons en hun etuis.
• Goedkope watchwinders met slecht afgeschermde motoren.
• Apparatuur op luchthavens en in ziekenhuizen, en inductiekookplaten.

Een paar centimeter afstand maakt al een groot verschil, want het veld van een magneet neemt snel af. Laat een horloge ’s nachts niet op een laptop of naast je telefoon liggen.

Antimagnetische horloges

Een horloge dat als ‘antimagnetisch’ wordt verkocht, voldoet aan de norm ISO 764, en die biedt bescheiden bescherming. Sommige moderne uurwerken gaan veel verder met spiraalveren van silicium of niet-ijzerhoudende materialen, en verschillende fabrikanten certificeren horloges inmiddels tot 15.000 gauss, genoeg voor alles wat je in het dagelijks leven tegenkomt. Andere gebruiken een binnenkast van zacht ijzer om het uurwerk af te schermen.